۴

پله پله تا ملاقات خدا

سفرنامه سفر به کلات نادری « دژ خدای آفرین »

حدود دو هفته پیش سفر کوتاهی به مشهد داشتم؛ خاطرم هست ۸ سال پیش که به مشهد رفته بودم در هتل عکس عمارتی را دیده بودم به نام کاخ خورشید. وقتی پرس و جو کردم به من گفتند این مکان در منطقه کلات نادری واقع هست و کلات از مرکز مشهد مسافت نسبتاً زیادی دارد و به همین دلیل میسر نشد که بازدیدی از کلات داشته باشم و بعد از آن هم در هیچ یک از سفرها این فرصت پیش نیامد تا اینکه در سفر اخیر به نیت یک سفر ۸ ساعته در ۲۴ مهر ماه عازم کلات شدم اما جاذبه های گردشگری کلات و روستاهای اطراف آن سبب شد که این سفر ۱۵ ساعت به طول بیانجامد!

شهرستان کلات در شمال شهر مشهد واقع هست که از شرق به سرخس، از غرب به درگز و از شمال به کشور ترکمنستان محدود شده است. قدمت این شهر کوچک از قدیم به عهد سامانیان و ایلخانیان و در دوره ی معاصر به حکومت افشاریان می رسد.

صبح خیلی زود حرکت کرده بودیم، مسیر رفت سفر بین کوه هایی با پوشش ضعیف گیاهی بود که در ابتدای روز بسیار زیبا به نظر می رسید و اکثر مسیر هم سربالایی بود :

در طول مسیر به طور پراکنده آبادی ها و رودهای کم آبی دیده می شد، اما من برای دیدن تونل ورودی شهر کلات لحظه شماری می کردم، تونلی که عرض ورودی آن به سمت شهر به اندازه ی ورود دو خودرو اما خروجی آن تنها به اندازه ی عبور یک خودرو جا دارد! یعنی شما وارد یک دهانه ی دو طرفه می شوید اما از یک دهانه ی یک طرفه خارج می شوید، برای این که مشکل عبور و مرور در دهانه ی تنگ تر به وجود نیاید در دو نقطه از طول به صورت شکم مانند عرض تونل را افزایش داده اند تا ابتدا یک خودرو بتواند در گوشه ای پارک کند و خودروی دیگر عبور کند و سپس آن خودرو به حرکت خود ادامه دهد، فضای تونل هم واقعاً با تراش های نامنظمی بسیار غار گونه به نظر می رسید :

عبور از تونل و نمایان شدن شهر کلات اشتیاق بازدید را چند برابر می کند، به شهر که وارد شدیم بومی ها در هر سطحی از روحانی مسجد گرفته تا سرهنگ بازنشسته و راننده های تاکسی آن جا واقعاً دقیق و با اشتیاق شما را برای دیدن نقطه نقطه ی کلات راهنمایی می کنند و نخستین جایی که به دیدن آن دعوت شدم کتیبه سنگی مربوط به دوره ی نادرشاه افشار و برج بازسازی شده ی ارغون شاه که در فاصله ی ۲۰۰ متری کتیبه قرار دارد بود :

این کتیبه که در ارتفاع ۱۵ متری از سطح رودخانه ی پایین خود قرار دارد با خط نستعلیق نوشته شده و محتوای آن ۲۴ بیت سروده ی گلبن افشار در مدح نادرشاه است که بیت اول سروده فارسی و مابقی ابیات ترکی است. همچنین برج ارغون شاه با ارتفاع ۸ متر بر بلندای کوه در نزدیکی کتیبه به راحتی دیده می شود، این برج به عنوان دیده بان کاربرد نظامی داشته و قدمت آن به دوره ایلخانیان بر می گردد.

پس از بازدید از کتیبه و برج و بارو به سمت مرکز شهر حرکت کردیم تا دیدنی ترین مکان این شهر و یکی از شاهکارهای معماری موجود در ایران را ببینیم …

امتداد این یادداشت …